Een huis bouwen met kruislaaghout (CLT): waarom kiezen voor massief hout?

Wie een eigen woning gaat bouwen, kiest niet alleen voor een vorm, indeling en uitstraling. Ook de bouwmethode bepaalt voor een belangrijk deel wat voor huis er ontstaat. Naast traditionele bouw met beton of kalkzandsteen is kruislaaghout, beter bekend als CLT, een interessant alternatief.

Voor mij verbindt CLT twee werelden: de wereld buiten de woning én die binnen de woning. Het materiaal biedt voordelen op het gebied van duurzaamheid, maar heeft ook veel invloed op hoe een ruimte aanvoelt.

Wat is kruislaaghout?

CLT staat voor Cross Laminated Timber, oftewel kruislaaghout. Het bestaat uit meerdere lagen massief hout die kruislings op elkaar worden verlijmd. Zo ontstaan grote, sterke platen die kunnen worden gebruikt voor dragende wanden, vloeren en daken.

De elementen worden grotendeels vooraf in de fabriek gemaakt. Sparingen voor ramen, deuren en installaties kunnen daardoor nauwkeurig worden voorbereid. Op de bouwplaats worden de grote elementen vervolgens in korte tijd samengevoegd tot het casco.

Een belangrijk deel van het bouwen verschuift daarmee van de bouwplaats naar de ontwerptafel en fabriek.

Goed voor buiten én binnen

Bomen nemen tijdens hun groei CO₂ op en slaan de koolstof daarvan op in het hout. Wanneer dit hout langdurig in een gebouw wordt toegepast, blijft die koolstof daarin opgeslagen.

Maar duurzaam bouwen gaat voor mij niet alleen over de wereld buiten het huis. Minstens zo interessant is de wereld binnen.

Zichtbaar hout heeft een warme, natuurlijke uitstraling en voelt anders aan dan beton of stucwerk: zachter en minder hard. Het idee dat je wordt omringd door een natuurlijk materiaal kan bovendien bijdragen aan een prettige woonomgeving en een sterkere verbinding met de natuur.

Hout kan ook vocht opnemen en weer afgeven en zo schommelingen in de luchtvochtigheid dempen. Goede ventilatie, isolatie, akoestiek en detaillering blijven daarbij natuurlijk essentieel.

Constructie, casco en afwerking in één

Architectonisch vind ik vooral interessant dat één CLT-element meerdere functies tegelijk kan vervullen.

Een massieve houten wand kan constructief dragen, onderdeel zijn van het casco én tegelijkertijd de binnenafwerking vormen. Het materiaal waarmee een woning wordt gebouwd hoeft dus niet automatisch achter plaatmateriaal en stucwerk te verdwijnen.

In mijn werk als architect bij Atelier Zweers probeer ik dit vanaf het begin onderdeel te maken van het ontwerp. Sparingen, leidingen, stopcontacten en aansluitingen worden vroeg meegenomen, zodat constructie, techniek en architectuur logisch samenkomen.

Een wand is daarmee niet alleen een drager van het gebouw, maar direct onderdeel van de ruimte waarin je woont.

Meer voorbereiding, sneller bouwen

Een veelgehoorde aanname is dat CLT duurder is. In veel gevallen ligt de investering inderdaad wat hoger dan bij een traditionele bouwmethode, maar alleen naar de materiaalprijs kijken vertelt niet het hele verhaal.

CLT vraagt meer aandacht in de voorbereiding. Omdat de elementen prefab worden gemaakt, moeten veel keuzes eerder worden vastgelegd. Daar staat tegenover dat het casco op de bouwplaats snel kan worden gemonteerd en veel mogelijke problemen al tijdens de voorbereiding zijn opgelost.

Je besteedt dus meer aandacht vóórdat er gebouwd wordt, om tijdens de uitvoering tijd en onzekerheid te besparen.

Hoeveel hout wil je zien?

Een CLT-woning hoeft niet automatisch een volledig houten interieur te krijgen.

Persoonlijk kan ik moeilijk genoeg krijgen van zichtbaar hout, maar juist de combinatie met andere materialen zorgt vaak voor balans. Een houten plafond met gestucte wanden kan bijvoorbeeld heel anders aanvoelen dan een ruimte waarin alle vlakken uit hout bestaan.

In een van mijn projecten is het zichtbare CLT wit geschilderd. De naden en structuur van het hout bleven leesbaar, terwijl het materiaal een lichtere, bijna abstracte uitstraling kreeg.

Dat is voor mij een belangrijke kwaliteit van CLT: het is geen voorgeschreven interieurstijl, maar een bouwmateriaal waarmee heel verschillende architectuur kan worden gemaakt.

Bewust bouwen begint bij de keuze waarmee je bouwt.

Jesse Zweers is architect en oprichter van Atelier Zweers en werkt aan duurzame, eigentijdse woningen met onder andere CLT en andere houtbouwmethoden.