Je bouwt een eigen huis. Dat betekent dat je op dit moment meer te zeggen hebt over hoe dat huis er straks uitziet dan ooit daarna. Die vrijheid klinkt groter dan ze is. Want zodra de kap erop zit en de dakdekker zijn werk heeft gedaan, zijn er keuzes gemaakt die je niet meer terugdraait zonder sloopwerk of extra kosten.
Zonnepanelen bij nieuwbouw vallen precies in die categorie. Achteraf plaatsen kan altijd nog. Maar de situatie die je echt wil, die maak je alleen als je er op het juiste moment mee begint. En dat moment ligt eerder dan de meeste mensen denken.
Bij een bestaande woning accepteer je het dak dat er al ligt. De oriëntatie, de helling, de schaduw van de buurman. Je past je installatie daaraan aan en haalt eruit wat erin zit.
Bij nieuwbouw is dat anders. De oriëntatie van het dak staat nog niet vast. De helling nog niet. Het moment waarop u die keuzes maakt, is het schetsontwerp. Niet de uitvoeringsfase, niet het moment dat de aannemer de dakpannen bestelt. Het schetsontwerp.
Een dakvlak dat naar het noorden of noordoosten kijkt, levert in de Nederlandse praktijk 30 tot 50 procent minder energie op dan een vergelijkbaar zuidgericht vlak. Dat is geen kleine afwijking. Veel zelfbouwers realiseren zich dat pas als de bouw al loopt. Een vertrouwd partner voor zonnepanelen stelt die vraag al bij het eerste gesprek met de architect.
De optimale hellingshoek voor zonnepanelen ligt in Nederland ergens tussen de 30 en 40 graden. Veel nieuwbouwwoningen zitten daar niet op, simpelweg omdat de architectonische lijn of het bestemmingsplan iets anders vraagt. Dat hoeft geen ramp te zijn, maar het verdient een bewust gesprek.
Wat je wil weten: welke dakvlakken krijgen de meeste zon, en hoe groot zijn die vlakken? Een architect rekent dat niet automatisch mee. Vraag ernaar. Een schuin dak van 35 graden op het zuiden is de meest gunstige uitgangspositie. Een plat dak kan ook, maar dan heb je hellende frames nodig die extra gewicht meebrengen. De dakconstructie moet daarop berekend zijn, en dat gesprek voer je niet achteraf.
Schaduwval is het tweede punt. Een dakkapel, een schoorsteen of de noklijst van de buurwoning kan een deel van uw panelen dagelijks buiten werking stellen. Een schaduwanalyse op de bouwtekening is niet duur en voorkomt een systeem dat jarenlang onder zijn mogelijkheden draait.
Vanaf 1 januari 2021 geldt voor alle nieuwbouw in Nederland de BENG-norm. Die norm stelt dat minstens 40 procent van het jaarlijkse energieverbruik uit hernieuwbare bronnen moet komen. Zonnepanelen zijn veruit de meest toegepaste manier om dat aan te tonen. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland legt op haar website uit hoe zonnepanelen meetellen in de energieprestatie van gebouwen en wat dat betekent binnen de BENG-berekening.
Wat mensen regelmatig verrast: sommige nieuwbouwwoningen worden standaard opgeleverd met een minimaal aantal panelen dat de BENG-berekening precies sluit. Dat minimum is lang niet altijd genoeg voor een gemiddeld huishouden, zeker niet als u later een warmtepomp wilt, een laadpaal, of allebei. Vraag bij uw aannemer na hoeveel panelen standaard zijn inbegrepen. En of er daarna nog dakruimte overblijft voor uitbreiding.
Het gesprek dat het minst gevoerd wordt, is het gesprek over toekomstig verbruik. Wie weet dat hij straks all-electric wil leven, heeft een ander systeem nodig dan wie alleen de wettelijke ondergrens wil halen. Die twee situaties vragen om een andere dakindeling, een andere omvormerkeuze en soms een andere meterkastopstelling.
Bespreek dit in de voorfase. Op basis van het verwachte verbruik en het beschikbare dakoppervlak is een redelijk nauwkeurige inschatting te maken van het aantal benodigde panelen en de omvormercapaciteit. Die inschatting stuurt daarna de keuzes in de bouwfase.
Een aparte overweging voor wie verder wil gaan dan standaard: dakgeïntegreerde panelen, waarbij de panelen onderdeel worden van de dakbedekking zelf, moeten al in het architectuurontwerp worden meegenomen. Die keuze heeft gevolgen voor de dakopbouw en de samenwerking met de dakdekker. Op een later moment inpassen is technisch lastig en duurder.
Zonnepanelen genereren gelijkstroom. Die stroom gaat via kabels naar een omvormer, die de gelijkstroom omzet naar bruikbare wisselstroom voor in huis. De route van het dak naar de meterkast loopt in nieuwbouw idealiter door de constructie, niet langs de buitengevel.
Klinkt als een detail. Is het niet. Wie dit niet op tijd aanstipt, krijgt achteraf een zichtbare kabelgoot of moet afwerking openbreken. Leg de kabelroute en de doorvoer van het dak vast in de bouwfase. Het kost niets extra en scheelt later werk dat niemand leuk vindt.
De positie van de meterkast speelt ook mee. De route van panelen via omvormer naar meterkast moet kort en logisch zijn. Dat is iets om te bespreken voordat de binnenwanden dichtgaan, niet nadat.
Een thuisbatterij slaat overdag opgewekte zonne-energie op voor gebruik in de avond. Dat wordt steeds relevanter nu de salderingsregeling voor particulieren stapsgewijs wordt afgebouwd. Terugleveren aan het net levert minder op dan energie die je zelf direct verbruikt.
Direct een batterij kopen bij nieuwbouw is niet voor iedereen nodig. Wat wel verstandig is: zorg dat de installatie er klaar voor is. Dat vraagt om ruimte bij de meterkast, de juiste kabeldikte en een omvormer die op batterijopslag is voorbereid. Die voorbereiding nu inbouwen kost weinig. Die aanpassing later alsnog doorvoeren kost aanmerkelijk meer.
Een installatie op een bestaande woning is een relatief recht toe recht aan klus. Nieuwbouw is dat niet. De installateur moet weten wanneer hij aansluit op de bouwplanning, wat de volgorde van werkzaamheden is en met wie hij afstemt als er iets wijzigt in het ontwerp. Wie daar pas in de afbouwfase mee begint, merkt dat de ruimte voor goede keuzes al kleiner is geworden.
Het loont om een installateur vroeg in het traject te betrekken, ook als de bouw zelf nog ver weg is. Een ervaren en vakkundig installateur is er ook bij het schetsontwerp al bij te betrekken, zodat dakoriëntatie, kabelroutes en toekomstige uitbreidingsruimte meteen goed worden meegenomen. Dat is precies het moment waarop dat soort input er nog toe doet.
ZPN is een installatiebedrijf dat dit soort trajecten vaker doet in Noord- en Oost-Nederland. Het bedrijf denkt mee vanaf de tekentafel en regelt daarna ook de installatie zelf, vanuit vestigingen in Groningen, Drenthe, Friesland, Overijssel en Flevoland.
Wie later in zijn nieuwe huis zit en de energierekening bekijkt, merkt het verschil tussen een installatie die op het juiste moment is meegedacht en een die er achteraf bij is gekomen. De keuzes die dat bepalen, liggen op dit moment nog open.
KAVEL ALERT: meld je nu aan en ontvang de nieuwe kavels in de provincie naar keuze!
Meld je aan
.gif "banner")
Het vinden van geschikte bouwgrond is niet eenvoudig. Het is aan te bevelen om u eerst goed te oriënteren op kavels en locaties. Op deze website is een grote hoeveelheid aanbieders van kavels te vinden. U kunt gericht zoeken naar beschikbare kavels in Nederland; in een oogopslag ziet u waar bouwkavels worden aangeboden, in welke provincie en in welke stad.
